De geschiedenis van Usenet: van 1979 tot nu

Hoe Usenet begon

In 1979 bedachten Tom Truscott en Jim Ellis, studenten aan Duke University, het idee voor Usenet als vervanging van een lokaal programma voor mededelingen. Hun plan was een netwerk van Unix-computers die elkaar via gewone telefoonlijnen zouden bellen en berichten aan elkaar zouden doorgeven.

Steve Bellovin, student aan de nabijgelegen University of North Carolina (UNC), schreef de scripts die Duke met UNC verbonden, en het project werd in januari 1980 gepresenteerd op de USENIX-conferentie. De eerste openbare software, A News, geschreven door Steve Daniel en Truscott, was ontworpen voor een of twee artikelen per dag. In zijn eerste jaar kreeg Usenet er 50 sites bij, waaronder Reed College, de University of Oklahoma en Bell Labs.

Datzelfde jaar koppelde Mary Ann Horton, destijds student aan UC Berkeley, Usenet aan het ARPANET, het onderzoeksnetwerk waaruit het internet is gegroeid, en begon ze de mailinglijsten van het ARPANET naar Usenet door te sturen.

De eerste verbindingen liepen via UUCP, een inbelsysteem om bestanden te kopiëren tussen Unix-computers. Elke computer sloeg het nieuws op dat hij ontving en gaf het door zodra hij de volgende keer belde. Servers geven artikelen vandaag nog op vrijwel dezelfde manier aan elkaar door, alleen via het internet en veel sneller.

De jaren 80: Usenet groeit op

Usenet verspreidde zich snel, vooral onder universiteiten, vestigingen van Bell Labs en een groeiend aantal Unix-bedrijven. Aan Berkeley bouwden Matt Glickman en Mary Ann Horton een verbeterde versie met de naam B News, om het toenemende verkeer aan te kunnen: eind 1983 ongeveer 50 artikelen per dag, van meer dan 500 hosts. In 1984 verdubbelde het aantal hosts bijna, tot 940, en waren er meer dan 100 nieuwsgroepen.

Twee veranderingen aan het eind van de jaren 80 vormden het Usenet zoals we het kennen. In 1986 introduceerde RFC 977 het protocol NNTP, zodat nieuws via het internet kon reizen in plaats van via inbelverbindingen. In 1987 deelde de Great Renaming (de grote hernoeming) de meeste nieuwsgroepen in zeven hoofdhiërarchieën in, en in hetzelfde jaar begon de vrije hiërarchie alt.*. Onze gids over hiërarchieën van nieuwsgroepen vertelt dat verhaal.

De jaren 90: Usenet bereikt het grote publiek

Beroemde primeurs

Twee projecten die de computerwereld veranderden, werden in de zomer van 1991 voor het eerst op Usenet aangekondigd. Op 6 augustus beschreef Tim Berners-Lee zijn World Wide Web-project in de nieuwsgroep alt.hypertext. Op 25 augustus vertelde Linus Torvalds de lezers van comp.os.minix over een gratis besturingssysteem waaraan hij als hobby werkte. Dat werd Linux.

De ‘Eternal September’

Elke september kwam er een nieuwe lichting universiteitsstudenten op Usenet, die de gewoonten ervan moest leren. Vanaf eind 1993 gingen internetproviders Usenet aanbieden aan veel nieuwe gebruikers, en deze keer hield de stroom nieuwkomers nooit meer op: een eeuwige september. Zoals een bericht het in januari 1994 verwoordde: ‘September 1993 zal de geschiedenis van het net ingaan als de september die nooit eindigde.’ In maart van dat jaar opende AOL zijn eigen toegangspoort naar Usenet, en de golf bleef groeien.

Spam en een beroemde vacature

Op 12 april 1994 maakten twee advocaten in minstens 5.500 nieuwsgroepen reclame voor hun betaalde hulp bij de Amerikaanse greencardloterij: de eerste grootschalige commerciële spam op Usenet. Een paar maanden later, in augustus 1994, plaatste Jeff Bezos in ba.jobs.offered, een vacaturegroep voor de San Francisco Bay Area, een vacature voor een start-up uit Seattle met de naam Cadabra. De tekst begon zo: ‘Kapitaalkrachtige start-up zoekt uiterst getalenteerde C/C++/Unix-ontwikkelaars om mee te pionieren in de handel op internet.’ Cadabra werd Amazon.

Archieven en nieuwe hiërarchieën

In maart 1995 lanceerde Deja News een doorzoekbaar archief van Usenet-berichten dat iedereen via een webbrowser kon gebruiken. In hetzelfde jaar kwam humanities.* bij de andere zeven hiërarchieën, zodat het er acht werden: de Big 8.

Van de jaren 2000 tot nu

Google Groups en het archief

In februari 2001 nam Google Deja News en het archief over en bracht het onder in Google Groups. Aan het eind van dat jaar ging het archief terug tot 11 mei 1981, dankzij oudere berichten die de University of Western Ontario had geschonken en die gebaseerd waren op archieven die Henry Spencer aan de University of Toronto had bijgehouden.

Van internetproviders naar Usenet-providers

Usenet zelf werd steeds beter: yEnc maakte het posten van bestanden in 2001 veel efficiënter, en PAR2 maakte het repareren ervan in 2002 praktisch haalbaar. Tegelijk begonnen internetproviders te stoppen met de Usenet-toegang die ze vroeger meeleverden. AOL stopte in 2005, Verizon in 2009 en Cox in 2010. In mei 2010 zette zelfs Duke, waar Usenet begon, de eigen nieuwsserver uit.

Gespecialiseerde Usenet-providers vulden het gat op, meestal met een veel langere retentie en snellere verbindingen dan internetproviders hadden geboden. Fast Usenet ging in 2008 van start.

Vandaag

Op 22 februari 2024 stopte Google Groups met het opnemen van nieuwe Usenet-berichten, al blijft het archief met oudere berichten beschikbaar. Usenet zelf gaat door via providers over de hele wereld, en met een retentie van duizenden dagen zijn jaren van zijn geschiedenis nog altijd te lezen. Ons overzicht legt uit waarvoor mensen Usenet vandaag gebruiken.

Tijdlijn van Usenet

1. 1979Tom Truscott en Jim Ellis, studenten aan Duke University, bedenken een netwerk om nieuws en discussies te delen tussen Unix-computers.
2. 1980Usenet, dat Duke en de University of North Carolina met elkaar verbindt, wordt in januari gepresenteerd op de USENIX-conferentie. In het eerste jaar komen er 50 sites bij.
3. 1980Aan UC Berkeley koppelt Mary Ann Horton Usenet aan het ARPANET en schrijft ze uuencode, dat de gangbare manier wordt om bestanden via Usenet te versturen.
4. 1983Meer dan 500 hosts doen mee en wisselen ongeveer 50 artikelen per dag uit.
5. 1984Het aantal hosts verdubbelt bijna, tot 940, en er zijn meer dan 100 nieuwsgroepen.
6. 1986NNTP (RFC 977) laat nieuws via het internet reizen in plaats van via inbelverbindingen over de telefoonlijn.
7. 1987De ‘Great Renaming’ (de grote hernoeming) deelt de meeste groepen in zeven hoofdhiërarchieën in. In hetzelfde jaar begint de hiërarchie alt.*.
8. 1991Het World Wide Web (in alt.hypertext) en Linux (in comp.os.minix) worden voor het eerst op Usenet aangekondigd.
9. 1993Internetproviders gaan Usenet aanbieden aan veel nieuwe gebruikers, en de ‘Eternal September’ (de eeuwige september) begint.
10. 1994AOL opent zijn toegangspoort naar Usenet. De eerste grootschalige commerciële spam treft Usenet, en Jeff Bezos plaatst een vacature voor het bedrijf dat Amazon werd.
11. 1995Deja News lanceert een doorzoekbaar archief van Usenet-berichten, en humanities.* komt bij de zeven: samen vormen ze de Big 8.
12. 2001Google neemt het archief van Deja News over, dat Google Groups wordt. yEnc verschijnt en maakt het posten van bestanden veel efficiënter.
13. 2002PAR2 maakt het repareren van onvolledige downloads praktisch haalbaar.
14. 2005AOL stopt met zijn Usenet-dienst, en de Big-8 Management Board wordt opgericht om over de Big 8 te waken.
15. 2006NNTP wordt bijgewerkt in RFC 3977.
16. 2008Fast Usenet gaat van start.
17. 2009Verizon stopt met zijn Usenet-toegang. Het artikelformaat en de regels voor hoe artikelen worden doorgegeven, worden bijgewerkt (RFC 5536 en RFC 5537).
18. 2010Cox stopt met Usenet, en Duke, waar het allemaal begon, zet de eigen nieuwsserver uit.
19. 2017Er verschijnen nieuwe richtlijnen voor het versleutelen van Usenet-verbindingen met TLS (RFC 8143).
20. 2024Op 22 februari stopt Google Groups met het opnemen van nieuwe Usenet-berichten. Usenet zelf gaat door via providers over de hele wereld.

Veelgestelde vragen